Σύντομη απάντηση
Ο ν. 5306/2026 κύρωσε τον Κώδικα Χωροταξίας - Πολεοδομίας «Νικόλαος Ταγαράς», που ισχύει από τη δημοσίευσή του στις 08.06.2026 και συγκεντρώνει, μεταξύ άλλων, τον ΝΟΚ, τις οικοδομικές άδειες και τα αυθαίρετα. Κατά το Άρθρο 477 του Κώδικα Χωροταξίας - Πολεοδομίας (ν. 5306/2026), ΦΕΚ Α΄ 88/08.06.2026, καταργήθηκαν οι κωδικοποιούμενες διατάξεις που περιλαμβάνονται στο Παράρτημα Α΄. Για τις διατάξεις αυτές, οι παραπομπές σας γίνονται πλέον στα άρθρα του Κώδικα.
Τι ισχύει σήμερα
- Διάταξη
- Άρθρο 477 του Κώδικα Χωροταξίας - Πολεοδομίας (ν. 5306/2026)
- Τελευταία τροποποίηση
- Χωρίς τροποποίηση
- Τελευταίος έλεγχος
Ο ν. 5306/2026 κύρωσε τον Κώδικα Χωροταξίας - Πολεοδομίας «Νικόλαος Ταγαράς», που ισχύει από τη δημοσίευσή του στις 08.06.2026 (Άρθρο δεύτερο του ν. 5306/2026, ΦΕΚ Α΄ 88/08.06.2026). Οι κωδικοποιούμενες διατάξεις του Παραρτήματος Α΄, μεταξύ των οποίων άρθρα του ν. 4067/2012 και του ν. 4495/2017, καταργήθηκαν με το Άρθρο 477 του Κώδικα Χωροταξίας - Πολεοδομίας (ν. 5306/2026). Γι’ αυτές οι εκθέσεις, οι βεβαιώσεις και οι φάκελοί σας παραπέμπουν πλέον στα άρθρα του Κώδικα. Η σελίδα δείχνει πού βρίσκεται κάθε θέμα.
Τι κυρώθηκε και από πότε ισχύει
Ο ν. 5306/2026 είναι νόμος κύρωσης κώδικα (Άρθρο πρώτο παρ. 1 του ν. 5306/2026) και, κατά το Άρθρο δεύτερο, ισχύει από τη δημοσίευσή του. Το Άρθρο 477 του Κώδικα ορίζει: «Από την έναρξη ισχύος του παρόντος Κώδικα, καταργούνται οι κωδικοποιούμενες διατάξεις που περιλαμβάνονται στο Παράρτημα Α’ του παρόντος Κώδικα.»
Για τον τρόπο παραπομπής, το Άρθρο πρώτο παρ. 2 του ν. 5306/2026 ορίζει: «Αναφορές της κείμενης νομοθεσίας στον παρόντα Κώδικα γίνονται ως «Κώδικας Χωροταξίας - Πολεοδομίας» ή ως «Κώδικας Νικόλαος Ταγαράς».»
Η δομή του Κώδικα: εννέα Μέρη
Πηγή: ο Πίνακας Περιεχομένων του ν. 5306/2026.
| Μέρος | Τίτλος | Άρθρα |
|---|---|---|
| Α΄ | Χωρικός σχεδιασμός | 1–110 |
| Β΄ | Αστικές αναπλάσεις και πολεοδομικοί μηχανισμοί | 111–138 |
| Γ΄ | Εφαρμογή πολεοδομικών σχεδίων | 139–194 |
| Δ΄ | Κανόνες δόμησης και χρήσης | 195–312 |
| Ε΄ | Πλαίσιο δόμησης | 313–365 |
| ΣΤ΄ | Αντιμετώπιση αυθαίρετης δόμησης και υπερβάσεων δόμησης | 366–442 |
| Ζ΄ | Επικίνδυνες οικοδομές | 443–447 |
| Η΄ | Αστική πολιτική, τομεακές εθνικές στρατηγικές | 448–455 |
| Θ΄ | Συλλογικά όργανα | 456–477 |
Πού θα βρείτε τα βασικά θέματα:
- Οικοδομικός κανονισμός (όροι δόμησης): Μέρος Δ΄, Τμήμα Ι, Άρθρα 195 έως 225.
- Δόμηση σε οικισμούς χωρίς πολεοδομικό σχέδιο, κάτω των 2.000 κατοίκων, και σε οικισμούς προϋφιστάμενους του 1923: Μέρος Δ΄, Τμήμα ΙΙ, Άρθρα 226 έως 248.
- Εκτός σχεδίου δόμηση: Άρθρα 249 έως 273. Χρήσεις γης: Άρθρα 284 έως 304.
- Οικοδομικές άδειες: Μέρος Ε΄, Τμήμα Ι, Άρθρα 313 έως 339. Ηλεκτρονική ταυτότητα κτιρίου: Τμήμα ΙΙΙ, Άρθρα 341 έως 351.
- Μεταβατικές διατάξεις: δεν υπάρχει ενιαίο κεφάλαιο. Βρίσκονται ανά ενότητα, ενδεικτικά στα Άρθρα 29, 109, 145, 189 έως 191, 245, 273, 304, 351, 358, 414, 438 και 470.
Όροι δόμησης: Άρθρα 195 έως 225
Οι διατάξεις του ν. 4067/2012 για τους όρους δόμησης βρίσκονται πλέον στο Τμήμα Ι του Μέρους Δ΄. Κατά το Παράρτημα Β΄ του Κώδικα, τα Άρθρα 1, 3, 11, 12, 13 και 15 του ν. 4067/2012 αντιστοιχούν στα Άρθρα 196, 198, 206, 207, 208 και 210 του Κώδικα.
- Πεδίο εφαρμογής (εντός σχεδίου, εκτός σχεδίου, οικισμοί): Άρθρο 196.
- Ορισμοί: Άρθρο 197.
- Συντελεστής δόμησης: Άρθρο 206. Ποσοστό κάλυψης: Άρθρο 207. Συντελεστής όγκου: Άρθρο 208. Ύψος κτιρίου: Άρθρο 210.
- Χρήση κτιρίων και αλλαγή χρήσης: Άρθρο 199, όπως τροποποιήθηκε με τον ν. 5322/2026 (βλ. παρακάτω).
Οικοδομικές άδειες: Άρθρα 313 έως 339
Οι διατάξεις του ν. 4495/2017 για τις οικοδομικές άδειες βρίσκονται πλέον στο Τμήμα Ι του Μέρους Ε΄.
- Ορισμοί των πράξεων (προέγκριση, οικοδομική άδεια, άδεια νομιμοποίησης κ.ά.): Άρθρο 314.
- Πότε απαιτείται οικοδομική άδεια: Άρθρο 315 παρ. 1.
- Ηλεκτρονική διαδικασία: Άρθρο 319. Κατά την παρ. 1, υποβολή, έλεγχος και έκδοση «διενεργούνται αποκλειστικά ηλεκτρονικά».
- Προέγκριση: Άρθρο 321. Κατηγορίες τρόπου έκδοσης: Άρθρο 322. Διαδικασία ελέγχου: Άρθρο 324.
- Δικαιολογητικά και μελέτες του φακέλου: Άρθρο 326.
Αυθαίρετα: Άρθρα 366 έως 442
Πού βρίσκεται κάθε ενότητα. Οι δηλώσεις για αυθαίρετα που έχουν συντελεστεί έως 28.07.2011 ρυθμίζονται στο Τμήμα Ι του Μέρους ΣΤ΄: Κεφάλαιο Δ΄ (Άρθρα 383 έως 400) και Κεφάλαιο Ε΄ για ειδικές περιπτώσεις (Άρθρα 401 έως 412). Το Τμήμα ΙΙ (Άρθρα 415 έως 438) έχει πεδίο εφαρμογής που ορίζει το Άρθρο 415 του Κώδικα: «Στο πεδίο εφαρμογής του παρόντος Τμήματος εμπίπτουν όλα τα αυθαίρετα κτίσματα και οι κατασκευές και όλες οι αυθαίρετες αλλαγές χρήσης που δεν εμπίπτουν ή δεν έχουν υπαχθεί νομίμως σε καθεστώς αναστολής επιβολής κυρώσεων.» Το ίδιο Άρθρο απαριθμεί στη συνέχεια εξαιρέσεις.
Προθεσμία δηλώσεων έως 31.03.2028. Κατά το Άρθρο 389 παρ. 1 του Κώδικα, μετά τις 30.09.2020 και έως και 31.03.2028 υπάγονται μόνο αυθαίρετες κατασκευές και αλλαγές χρήσης των κατηγοριών 1 έως και 4 του Άρθρου 9 του ν. 4178/2013 και των κατηγοριών 1 έως και 4 του Άρθρου 383 του Κώδικα που πραγματοποιήθηκαν έως 28.07.2011, και το ενιαίο ειδικό πρόστιμο καταβάλλεται προσαυξημένο. Οι κλίμακες προσαύξησης της παρ. 3 περ. β΄ έως στ΄ φθάνουν έως 31.03.2026· το ποσοστό για υπαγωγές μετά την ημερομηνία αυτή δεν ορίζεται στο κείμενο της παρ. 3 και πρέπει να ελέγχεται. Η ίδια παράγραφος ορίζει: «Στις περιπτώσεις αυτές, η καταχώριση της ταυτότητας του κτιρίου ή της διηρημένης ιδιοκτησίας στο ηλεκτρονικό μητρώο του άρθρου 351 αποτελεί όρο για την επέλευση των συνεπειών της υπαγωγής.»
Άδεια νομιμοποίησης. Το Άρθρο 438 παρ. 1 του Κώδικα ορίζει: «Η περ. ι) του άρθρου 314 περί άδειας νομιμοποίησης δεν εφαρμόζεται για αυθαίρετες κατασκευές ή χρήσεις που εγκαθίστανται μετά την 30ή Νοεμβρίου 2025 εκτός:». Οι εξαιρέσεις είναι τρεις: κτίσματα των οποίων η οικοδομική άδεια ακυρώθηκε με αμετάκλητη δικαστική απόφαση για τυπικό λόγο, υπό τις προϋποθέσεις της περ. α΄· οι κατασκευές ακινήτων στρατηγικών επενδύσεων της παρ. 2 του Άρθρου 393· και όσες περιπτώσεις ρυθμίζονται διαφορετικά σε ειδικές διατάξεις.
Άρθρο 381. Το Άρθρο 438 παρ. 11 του Κώδικα, που επαναλαμβάνει την παρ. 1 του Άρθρου 83 του ν. 5106/2024, καταργεί το Άρθρο 381 από την 01.05.2024, με την επιφύλαξη των μεταβατικών διατάξεων. Ο Κώδικας ωστόσο εξακολουθεί να περιλαμβάνει το Άρθρο 381, με νέα παρ. 9, και άλλα άρθρα του παραπέμπουν σε αυτό. Ποιες διατάξεις του εφαρμόζονται σε κάθε περίπτωση πρέπει να ελέγχεται. Για τα πρόστιμα, το Άρθρο 438 παρ. 7 ορίζει: «Μέχρι την έναρξη ισχύος της κοινής υπουργικής απόφασης της περ. β) της παρ. 5 του άρθρου 437, για τον καθορισμό της διαδικασίας υπολογισμού των προστίμων που επιβάλλονται κατ’ εφαρμογή του παρόντος Τμήματος, τα πρόστιμα υπολογίζονται βάσει των άρθρων 381 και 396.»
Τροποποιήσεις μετά τις 08.06.2026
Ο Κώδικας τροποποιήθηκε με τρεις νόμους. Ελέγξαμε όλα τα φύλλα ΦΕΚ Α΄ από το 89/2026 έως και το 181/05.11.2026, το νεότερο φύλλο Α΄ που είχε δημοσιευθεί στις 09.11.2026· στα άλλα άρθρα που παραθέτει η σελίδα δεν εντοπίσαμε τροποποίηση.
| Τροποποιητική διάταξη | Άρθρο του Κώδικα | Τι αλλάζει |
|---|---|---|
| Άρθρο 133 παρ. 1 και 3 του ν. 5317/2026 (ΦΕΚ Α΄ 108/10.07.2026) | 273 παρ. 1 και 438 παρ. 5 | Η ημερομηνία 30.06.2026 γίνεται 30.06.2027. |
| Άρθρο 133 παρ. 2 του ν. 5317/2026 | Εκτός Κώδικα | Η ισχύς των προεγκρίσεων της παρ. 1 του Άρθρου 273 παρατείνεται έως 30.06.2027, σε περίπτωση προγενέστερης λήξης τους. |
| Άρθρο 56 παρ. 1 περ. α΄ του ν. 5322/2026 (ΦΕΚ Α΄ 117/24.07.2026) | 199 παρ. 2 | Στο δεύτερο εδάφιο προστίθενται οι λέξεις «εξαιρουμένων των περιπτώσεων των δύο τελευταίων εδαφίων της παρ. 3 και της παρ. 3Α». |
| Άρθρο 56 παρ. 1 περ. β΄ του ν. 5322/2026 | 199 παρ. 3 | Δύο νέα εδάφια για αλλαγή χρήσης σε κατοικία κτιρίων εντός εγκεκριμένου σχεδίου ή οικισμού. |
| Άρθρο 56 παρ. 1 περ. γ΄ του ν. 5322/2026 | 199 παρ. 3Α (νέα) | Αλλαγή χρήσης σε κατοικία νομίμως υφιστάμενων κτιρίων εκτός σχεδίων πόλεως και εκτός ορίων οικισμών. |
| Άρθρο 56 παρ. 2 του ν. 5322/2026 | Εκτός Κώδικα | Απαγόρευση βραχυχρόνιας μίσθωσης, για τουλάχιστον πέντε έτη από την αλλαγή χρήσης, «των κατοικιών του τελευταίου εδαφίου της παρ. 3 και της παρ. 3Α». |
| Άρθρο 57 του ν. 5322/2026 | 199Α (νέο) | Ειδική διαδικασία όρων δόμησης για στρατιωτικές και άλλες κατοικίες σε ακίνητα του Ταμείου Ακινήτων Εθνικής Άμυνας. |
| Άρθρο 43 του ν. 5325/2026 (ΦΕΚ Α΄ 122/31.07.2026) | 83 | Εκτάσεις περιβαλλοντικής αναβάθμισης και ιδιωτικής πολεοδόμησης (Π.Π.Α.Ι.Π.): στην παρ. 2 περ. β΄ οι λέξεις «και 290» γίνονται «, 290 και 303»· στην παρ. 3 προστίθεται νέο δεύτερο εδάφιο. |
| Άρθρα 44 έως 46 του ν. 5325/2026 | 100, 101 παρ. 1 και 102 (αντικατάσταση) | Εγκαταλελειμμένοι, μικροί και φθίνοντες οικισμοί: γενική ρύθμιση, ορισμοί, βιώσιμη ανάπτυξη. |
| Άρθρο 47 του ν. 5325/2026 | 105 (αντικατάσταση) | Επιτρεπόμενες χρήσεις γης των Ειδικών Σχεδίων Περιβαλλοντικής Αναβάθμισης και Ανάπτυξης. |
| Άρθρο 48 του ν. 5325/2026 | 106 | Αντικαθίστανται ο τίτλος και οι παρ. 1 και 3 (ειδικοί μορφολογικοί κανόνες, εφαρμογή σχεδίων). |
| Άρθρο 49 του ν. 5325/2026 | 109 παρ. 9 (νέα) | Μεταβατική ρύθμιση για τις Περιοχές Ειδικά Ρυθμιζόμενης Πολεοδόμησης (Π.Ε.Ρ.ΠΟ.). |
| Άρθρο 50 του ν. 5325/2026 | 110 | Εξουσιοδοτικές διατάξεις: τροποποιήσεις στις παρ. 1, 2 και 4, μεταξύ άλλων αντικατάσταση της παρ. 1 περ. α΄, κατάργηση της παρ. 1 περ. θ΄ και της παρ. 2 περ. γ΄, νέες περ. ιβ΄ και ιγ΄ στην παρ. 1. |
Κατά το Άρθρο 143 παρ. 4 του ν. 5317/2026, «Το άρθρο 133 ισχύει από την 1η Ιουλίου 2026». Ο νόμος δημοσιεύθηκε στις 10.07.2026.
Τι αλλάζει στη δουλειά σας
- Παραπέμπετε στον Κώδικα για ό,τι κωδικοποιήθηκε. Η παραπομπή στο Άρθρο 11 του ν. 4067/2012 γίνεται πλέον παραπομπή στο Άρθρο 206 του Κώδικα.
- Χρησιμοποιείτε τα δύο Παραρτήματα. Το Παράρτημα Α΄ δίνει, για κάθε άρθρο του Κώδικα, την πηγή του. Το Παράρτημα Β΄ κάνει το αντίστροφο, ανά νόμο. Ελέγχετε κάθε γραμμή, γιατί υπάρχουν εξαιρέσεις, όπως στη γραμμή του Άρθρου 200, όπου σημειώνεται «(το πέμπτο εδάφιο της παρ. 2 εξαιρείται της κωδικοποίησης)». Το Άρθρο 477 καταργεί τις «κωδικοποιούμενες διατάξεις». Ότι ένα εδάφιο που εξαιρείται της κωδικοποίησης δεν καταργείται είναι ανάγνωση αυτής της διατύπωσης, όχι ρητός κανόνας του Κώδικα.
- Προσέχετε την επαναρίθμηση ορισμών. Οι ορισμοί του Άρθρου 2 του ν. 4067/2012 μεταφέρθηκαν στο Άρθρο 197 του Κώδικα, αλλά όχι πάντα με τον ίδιο αριθμό. Κατά το Παράρτημα Β΄, η αντιστοίχιση «Άρθρο 2 παρ. 90 έως 97» οδηγεί σε «Άρθρο 197 περ. 89 έως 96».
- Ελέγχετε την τρέχουσα μορφή και τις προθεσμίες. Κάθε άρθρο διαβάζεται μαζί με τις τροποποιήσεις του, όπως στον πίνακα πιο πάνω.
Πηγές
- Συγγραφή
- Δημοσθένης Κανελάκης, Co-Founder & COO
Εργαλείο πληροφόρησης, όχι νομική συμβουλή. Η επαγγελματική ευθύνη παραμένει στον μηχανικό.