Σύντομη απάντηση
Οικοδομική άδεια απαιτείται για κάθε εργασία δόμησης που δεν εμπίπτει στις εργασίες δόμησης μικρής κλίμακας, κατά το Άρθρο 315 παρ. 1 του Κώδικα Χωροταξίας - Πολεοδομίας (ν. 5306/2026), ΦΕΚ Α΄ 88/08.06.2026. Η προέγκριση είναι προαιρετική (Άρθρο 321 παρ. 1) και γίνεται υποχρεωτική στις περιπτώσεις της παρ. 2, με κυριότερη τα κτίρια άνω των 3.000 τ.μ. δόμησης. Χωρίς προέγκριση, προηγείται έγγραφη βεβαίωση της υπηρεσίας δόμησης (Άρθρο 324 παρ. 2 περ. β΄).
Τι ισχύει σήμερα
- Διάταξη
- Άρθρα 315 και 321 του Κώδικα Χωροταξίας - Πολεοδομίας (ν. 5306/2026)
- Τελευταία τροποποίηση
- Χωρίς τροποποίηση
- Τελευταίος έλεγχος
Οικοδομική άδεια απαιτείται για κάθε εργασία δόμησης που δεν εμπίπτει στις εργασίες δόμησης μικρής κλίμακας, κατά το Άρθρο 315 παρ. 1 του Κώδικα Χωροταξίας - Πολεοδομίας (ν. 5306/2026, ΦΕΚ Α΄ 88/08.06.2026). Η προέγκριση είναι προαιρετική και γίνεται υποχρεωτική στις περιπτώσεις του Άρθρου 321 παρ. 2. Η σελίδα δείχνει πότε χρειάζεται η καθεμία, τι κατοχυρώνει η προέγκριση, τι υποβάλλετε και τι ισχύει όταν προχωράτε χωρίς αυτήν.
Ποια διάταξη ισχύει στις 11.11.2026
Ισχύουν τα Άρθρα 314, 315, 321, 322, 324 και 329 του Κώδικα, όχι πλέον τα Άρθρα 28, 29, 35, 36, 38 και 42 του ν. 4495/2017. Στο Παράρτημα Β΄ του Κώδικα τα άρθρα του ν. 4495/2017 αντιστοιχούν με αυτή τη σειρά στα άρθρα του Κώδικα, και οι κωδικοποιούμενες διατάξεις καταργήθηκαν με το Άρθρο 477 του Κώδικα.
Τροποποίηση των Άρθρων αυτών δεν εντοπίσαμε σε κανένα φύλλο ΦΕΚ Α΄ από το 89/2026 έως και το 185/09.11.2026, το νεότερο φύλλο Α΄ που βρήκαμε δημοσιευμένο στις 11.11.2026.
Πότε απαιτείται οικοδομική άδεια: Άρθρο 315 παρ. 1
Οικοδομική άδεια απαιτείται για κάθε εργασία δόμησης που δεν είναι μικρής κλίμακας. Η παρ. 1 του Άρθρου 315 ορίζει: «Οικοδομική άδεια απαιτείται για την εκτέλεση οποιασδήποτε εργασίας δόμησης, η οποία δεν εμπίπτει στις εργασίες δόμησης μικρής κλίμακας». Ο κατάλογος που ακολουθεί είναι ενδεικτικός («ιδίως») και περιλαμβάνει:
- ανέγερση, προσθήκη και επισκευή κτιρίων (περ. α΄),
- κατεδάφιση κατασκευών, εκτός από τις περιπτώσεις της παρ. 4 (περ. β΄),
- εκσκαφές ή επιχώσεις μεγαλύτερες των 80 εκατοστών, καθώς και επιστρώσεις και διαμορφώσεις οικοπέδων και γηπέδων με σκοπό τη δόμηση (περ. γ΄),
- κατασκευή πισίνας (περ. δ΄),
- αλλαγή χρήσης, όταν επέρχεται αλλαγή προς το δυσμενέστερο στα στοιχεία του διαγράμματος κάλυψης ή στα φορτία σχεδιασμού της στατικής μελέτης, ή αλλαγή μηχανολογικών εγκαταστάσεων ως προς τις διελεύσεις τους από άλλους ορόφους ή κοινόχρηστους χώρους (περ. ε΄),
- εργασίες της παρ. 2 με προϋπολογισμό άνω των 25.000 ευρώ ανά οριζόντια ή κάθετη ιδιοκτησία (περ. θ΄),
- νομιμοποίηση κάθε εκτελεσθείσας εργασίας για την οποία απαιτείται οικοδομική άδεια (περ. ι΄).
Κατά το Άρθρο 314 περ. α΄, στην έννοια της οικοδομικής άδειας περιλαμβάνονται και άδειες που δεν δημιουργούν δόμηση, ιδίως η άδεια κατεδάφισης και η άδεια αλλαγής χρήσης. Η ίδια περίπτωση ορίζει: «Ως οικοδομική άδεια νοείται και η άδεια δόμησης.»
Τι καλύπτεται χωρίς οικοδομική άδεια
Ο Κώδικας προβλέπει τρεις ελαφρύτερες οδούς, ανάλογα με την εργασία:
- Έγκριση εργασιών δόμησης μικρής κλίμακας (Άρθρο 315 παρ. 2). Καλύπτει τις εργασίες του καταλόγου της παρ. 2, από την περ. α΄ έως την περ. μβ΄. Για τις περ. α΄ έως η΄, ιθ΄, λ΄, λδ΄ και λε΄ η έγκριση αρκεί ανεξαρτήτως προϋπολογισμού. Για τις υπόλοιπες, όταν ο συνολικός προϋπολογισμός υπερβαίνει τις 25.000 ευρώ ανά οριζόντια ή κάθετη ιδιοκτησία, υπολογισμένος κατά το Παράρτημα του Άρθρου 400, απαιτείται οικοδομική άδεια.
- Έγκριση εκτέλεσης εργασιών (Άρθρο 315 παρ. 4). Εκδίδεται αυτόματα για κατεδάφιση επικινδύνως ετοιμόρροπων κατασκευών, για μέτρα ασφαλείας σε επικίνδυνα κτίρια και για κατεδάφιση ή αποκατάσταση κατασκευών που έχουν κριθεί οριστικά αυθαίρετες.
- Καμία πράξη (Άρθρο 316 παρ. 2). Για εργασίες όπως οι εσωτερικοί χρωματισμοί και οι μικρές επισκευές θυρών και παραθύρων δεν απαιτείται ούτε άδεια ούτε έγκριση, με την επιφύλαξη των ειδικών διατάξεων που αφορούν την περιοχή ή το κτίριο.
Τι είναι η προέγκριση και τι κατοχυρώνει: Άρθρο 314 περ. γ΄
Η προέγκριση πιστοποιεί το δικαίωμα έκδοσης της άδειας και κρατά σταθερά τα πολεοδομικά μεγέθη για όσο ισχύει. Κατά το Άρθρο 314 περ. γ΄, είναι η διοικητική πράξη που χορηγείται για την πιστοποίηση του δικαιώματος έκδοσης οικοδομικής άδειας ή άδειας αναθεώρησης και για την εφαρμογή των πολεοδομικών διατάξεων και μεγεθών (δόμηση, κάλυψη, ύψος) που ισχύουν κατά τον χρόνο έκδοσής της. Ισχύουν δύο όροι: η άδεια εκδίδεται εντός του χρόνου ισχύος της προέγκρισης, και οι εγκρίσεις της περ. β΄ της παρ. 1 του Άρθρου 326 εξασφαλίζονται και υποβάλλονται κατά την έκδοση της άδειας.
Η κατοχύρωση έχει εξαίρεση. Όταν μεσολαβήσει τροποποίηση ρυμοτομικών και οικοδομικών γραμμών, τροποποίηση οικοδομήσιμων χώρων σε κοινόχρηστους ή μεταγενέστερη ένταξη της περιοχής σε καθεστώς προστασίας της πολιτιστικής κληρονομιάς ή της φύσης, «η προέγκριση πιστοποιεί το δικαίωμα δόμησης, μόνο κατά τον χρόνο έκδοσής της».
Ο χρόνος ισχύος ορίζεται στο Άρθρο 329 παρ. 1: «Η προέγκριση οικοδομικής άδειας ισχύει για δύο (2) έτη ανεξαρτήτως επιφάνειας κτιρίου.» Η οικοδομική άδεια ισχύει τέσσερα έτη από τη χορήγησή της και έξι έτη για κτίρια με συνολική επιφάνεια μεγαλύτερη των 5.000 τ.μ. (παρ. 2).
Πότε η προέγκριση είναι υποχρεωτική: Άρθρο 321 παρ. 2
Η προέγκριση είναι προαιρετική, με τρεις εξαιρέσεις. Η παρ. 1 του Άρθρου 321 ορίζει: «Η διαδικασία προέγκρισης για την έκδοση οικοδομικής άδειας είναι προαιρετική και αφορά κάθε κατηγορία έκδοσης άδειας του άρθρου 322.» Κατά την παρ. 2 είναι υποχρεωτική:
- σε νεοανεγειρόμενα κτίρια με επιφάνεια που προσμετράται στη δόμηση μεγαλύτερη των 3.000 τ.μ., και σε προσθήκες σε υφιστάμενα κτίρια όταν η συνολική επιφάνεια που προκύπτει και προσμετράται στη δόμηση υπερβαίνει τα 3.000 τ.μ. (περ. α΄),
- όπου η οικοδομική άδεια εκδίδεται από άλλη υπηρεσία, πλην της υπηρεσίας δόμησης. Η προέγκριση χορηγείται τότε από την οικεία υπηρεσία δόμησης (περ. β΄),
- για μόνιμες κτιριακές εγκαταστάσεις, έργα ιδιαίτερης περιβαλλοντικής και οικιστικής σημασίας ή έργα που άπτονται ειδικού ελέγχου ως προς τους όρους δόμησης, καθώς και για κτίρια επιφάνειας άνω των 3.000 τ.μ. (περ. γ΄).
Κατά την παρ. 3, για τις άδειες αρμοδιότητας της Διεύθυνσης Αρχιτεκτονικής, Οικοδομικών Κανονισμών και Αδειοδοτήσεων του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας η προέγκριση είναι υποχρεωτική και χορηγείται από την ίδια τη Διεύθυνση. Κατά την παρ. 4, προέγκριση δεν απαιτείται για επενδύσεις που έχουν υπαχθεί ή υπάγονται στον ν. 3986/2011.
Για την άδεια αναθεώρησης η προέγκριση είναι προαιρετική, εφόσον η αναθεώρηση αφορά μεταβολή των πολεοδομικών μεγεθών κάλυψης, ύψους και όγκου (παρ. 1).
Τι υποβάλλετε και σε πόσο χρόνο εκδίδεται: Άρθρο 321 παρ. 5 έως 7
Η αίτηση υποβάλλεται ηλεκτρονικά μέσω του gov.gr με έξι δικαιολογητικά και μελέτες (παρ. 5):
- αίτηση του κυρίου του έργου ή του έχοντος νόμιμο δικαίωμα, με τις δηλώσεις αναθέσεων, αναλήψεων και επιβλέψεων μελετών,
- τοπογραφικό διάγραμμα εξαρτημένο από το κρατικό σύστημα συντεταγμένων,
- διάγραμμα κάλυψης,
- τίτλος ιδιοκτησίας και πρόσφατο πιστοποιητικό ιδιοκτησίας ή κτηματογραφικό φύλλο ή απόσπασμα κτηματογραφικού διαγράμματος για κάθε ακίνητο,
- αποδεικτικά στοιχεία νομιμότητας των υφιστάμενων κτισμάτων,
- τεχνική έκθεση που περιγράφει με ακρίβεια το έργο, τα μεγέθη και τις χρήσεις.
Ο έλεγχος γίνεται σε τέσσερα βήματα με δική του προθεσμία το καθένα (παρ. 6):
| Βήμα ελέγχου | Προθεσμία | Περίπτωση της παρ. 6 |
|---|---|---|
| Πληρότητα δικαιολογητικών, μελετών και στοιχείων | 1 εργάσιμη ημέρα από την υποβολή | περ. α΄ |
| Τίτλος ιδιοκτησίας και τοπογραφικό διάγραμμα | 2 εργάσιμες ημέρες από την έγκριση της πληρότητας | περ. β΄ |
| Διάγραμμα κάλυψης και στοιχεία νομιμότητας υφιστάμενων κτισμάτων | 6 εργάσιμες ημέρες από την έγκριση του τοπογραφικού διαγράμματος | περ. γ΄ |
| Έκδοση της πράξης και καθορισμός όσων θα κατατεθούν για την άδεια | 1 εργάσιμη ημέρα | περ. δ΄ |
Κατά την παρ. 7, η προέγκριση εκδίδεται εντός αποκλειστικής προθεσμίας 10 ημερών από την ηλεκτρονική υποβολή της αίτησης, όταν δεν διαπιστωθούν ελλείψεις. Ο χρόνος από την ενημέρωσή σας για παρατηρήσεις έως την υποβολή των συμπληρώσεων δεν προσμετράται. Για διορθώσεις στα διαγράμματα έχετε δύο μήνες, αλλιώς η αίτηση τίθεται στο αρχείο (παρ. 6 περ. β΄ και γ΄). Αιτήσεις που δεν εκδίδονται εντός έξι μηνών από την ηλεκτρονική υποβολή τους απορρίπτονται και τίθενται στο αρχείο.
Με προέγκριση ή χωρίς: Άρθρο 324 παρ. 2
Και στις δύο περιπτώσεις η άδεια εκδίδεται αυτόματα μετά την ηλεκτρονική υποβολή του φακέλου του Άρθρου 326. Διαφέρει το τι προηγείται:
| Με προέγκριση (περ. α΄) | Χωρίς προέγκριση (περ. β΄) | |
|---|---|---|
| Τι προηγείται | Η προέγκριση του Άρθρου 321 | Έγγραφη βεβαίωση της υπηρεσίας δόμησης με τους όρους δόμησης της θέσης και τις απαραίτητες εγκρίσεις. Στις κατηγορίες 1 και 2 ελέγχεται και το τοπογραφικό διάγραμμα |
| Προθεσμία | Έλεγχοι εντός 3 εργάσιμων ημερών από την υποβολή του φακέλου | Η βεβαίωση εκδίδεται εντός 10 ημερών από την αίτηση |
| Τι προσθέτετε | Τίποτα επιπλέον | Υπεύθυνη δήλωση του μελετητή μηχανικού ότι δεν έχουν μεταβληθεί οι όροι και οι προϋποθέσεις δόμησης |
Για τις άδειες που εκδίδονται χωρίς προέγκριση, η υπηρεσία δόμησης διενεργεί δειγματοληπτικό έλεγχο νομιμότητας σε τουλάχιστον 30% των αδειών, ανά εξάμηνο (περ. β΄). Κατά την παρ. 3, έλεγχος γίνεται υποχρεωτικά σε κάθε καταγγελία για τη νομιμότητα άδειας, ανεξαρτήτως κατηγορίας.
Οι κατηγορίες 1, 2 και 3 ορίζονται στο Άρθρο 322 παρ. 1. Στην κατηγορία 3 ανήκει, για παράδειγμα, η ανέγερση κτιρίου εντός εγκεκριμένου σχεδίου έως 1.000 τ.μ. δόμησης για ειδικά κτίρια και έως 2.000 τ.μ. για κτίρια με επικρατούσα χρήση κατοικίας (περ. γα΄). Στην κατηγορία 1 ανήκει κάθε περίπτωση που δεν ανήκει στις κατηγορίες 2 και 3 (περ. αιγ΄).
Τι να ελέγχετε πριν από την αίτηση
- Είναι η εργασία στον κατάλογο της παρ. 2 του Άρθρου 315 και κάτω από 25.000 ευρώ; Αρκεί έγκριση εργασιών δόμησης μικρής κλίμακας.
- Υπερβαίνει το κτίριο τα 3.000 τ.μ. δόμησης ή εκδίδει την άδεια άλλη υπηρεσία; Η προέγκριση είναι υποχρεωτική.
- Περιμένετε αλλαγή όρων δόμησης στην περιοχή; Η προέγκριση κρατά τα μεγέθη δόμησης, κάλυψης και ύψους για δύο έτη, με τις εξαιρέσεις του Άρθρου 314 περ. γ΄.
- Προχωράτε χωρίς προέγκριση; Ζητάτε πρώτα τη βεβαίωση του Άρθρου 324 παρ. 2 περ. β΄ και υπολογίζετε τις 10 ημέρες της.
- Για τα έγγραφα του φακέλου, δείτε τον οδηγό για τον φάκελο οικοδομικής άδειας.
Πηγές
- Συγγραφή
- Δημοσθένης Κανελάκης, Co-Founder & COO
Εργαλείο πληροφόρησης, όχι νομική συμβουλή. Η επαγγελματική ευθύνη παραμένει στον μηχανικό.